Hoe gezond is een tomaat?

Tomaten behoren tot één van de meest populaire groenten in Nederland. De gemiddelde Nederlander eet bijna elke dag wel tomaat: Stukjes tomaat door de salade, tomatensoep, een plakje tomaat op een broodje gezond en die lekkere pastasaus op basis van tomaat.
Velen zullen nu denken, tomaat is erg lekker en ook nog eens hartstikke gezond, dus wat is het probleem? Maar is dat wel echt zo.. Is tomaat wel echt zo gezond als men denkt? Hoeveel kwaad kan zo’n dagelijkse tomaat?

Anti-nutriënten

De natuur biedt ons veel voedingsmiddelen. De meeste hiervan zijn erg voedend en gezond. Maar de natuur kent ook voedingsmiddelen die helemaal niet zo voedend zijn, sterker nog, er zijn behoorlijk wat ‘gezonde’ voedingsmiddelen die juist schadelijk zijn voor ons lichaam. Deze ‘gezonde’ voedingsmiddelen bevatten namelijk de zogenoemde anti-nutriënten die ons lichaam belasten.

Onze voeding bestaat uit nutriënten. Nutriënten is een ander woord voor voedingsstoffen, zoals eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines en mineralen. Maar daarentegen bestaan er dus ook de zogeheten anti-nutriënten (ofwel anti-voedingsstoffen). Alle planten maken stoffen aan om zichzelf te beschermen tegen bijvoorbeeld micro-organismen; dit is hun afweersysteem. Plant-afweersystemen kunnen de menselijke gezondheid ondersteunen, denk aan bijvoorbeeld anti-oxidanten. Maar de meeste anti-nutriënten zijn juist schadelijk. Er bestaan vele verschillende anti-nutriënten, maar één van de anti-nutriënten die het meest voorkomen in onze dagelijkse voeding zijn lectines en saponinen.

Niet iedereen heeft er last van, maar als je beschermingslaagje in je darmen te dun is, wel. En dat is best vaak.

Saponinen en de darmen

Saponinen komen vooral voor in voedingsmiddelen van de zogenaamde ‘nachtschade’: paprika, tomaat, aubergine, aardappel, maar saponinen zitten ook in peulvruchten en granen (ook wel moderne landbouwproducten). Het woord ‘saponine’ komt van het Latijnse woord voor zeep: ‘sapo’. Saponinen hebben zeepachtige eigenschappen, zoals schuimvorming. Denk maar aan het schuim dat ontstaat bij het maken van verse tomatensoep.

Saponinen die loskomen in ons lichaam hebben een schadelijk effect op de darmwand. De darmcellen worden geprikkeld/geïrriteerd, waardoor ze gemakkelijker stoffen doorlaten. De darmwand wordt hierdoor verhoogd doorlaatbaar en de kans dat er dus slechte stoffen ons lichaam/de bloedbaan binnen komen is veel groter. Saponinen kunnen daarom ook wel beschouwd worden als één van de belangrijkste oorzaken voor de ontwikkeling van laaggradige ontstekingsprocessen via onder andere verhoging van de doorlaatbaarheid van de darm (leaky gut syndrome). 

Het zit namelijk zo: Zodra er stoffen ons lichaam binnenkomen die niet verteerd zijn of niet binnen hadden mogen komen, wordt ons immuunsysteem geactiveerd. Bij elke hap anti-nutriënten wordt het immuunsysteem dus geactiveerd. Chronische activatie van het immuunsysteem kan leiden tot chronische ‘laaggradige’ ontstekingen.

Echter merk je hier niet gelijk iets van. Anti-nutriënten leiden vaak pas op de lange termijn tot klachten en ziekten. De volgende klachten/ziekten zijn vaak het gevolg van de inname van anti-nutriënten op de lange termijn: hoofdpijnen, vermoeidheid, maag-en darmklachten (Crohn, PDS), allergieën, ontstekingen, gewrichtsklachten en een tal aan spijsverteringsklachten, zoals diarree en obstipatie.

Rijpe tomaten VS onrijpe tomaten 

In onderstaande tabel kun je zien hoeveel saponinen er zitten in tomaten. Er zit een groot verschil in de hoeveelheid saponinen in onrijpe en rijpe tomaten. Een onrijpe tomaat bevat ontzettend veel saponinen en een rijpe tomaat bijna niets. Zon rijping zorgt er namelijk voor dat bijna alle saponinen in een tomaat onschadelijk worden gemaakt. Een rijpe tomaat is daarom wel gezond en een onrijpe tomaat niet!

De tomaten uit de winkel of bij de groenteboer vandaan zitten vaak ook boordevol saponinen. Dit omdat de tomaten niet zongerijpt zijn. In het proces van massaproductie worden tomaten vaak onrijp geoogst, omdat ze nog dagen onderweg zijn naar de supermarkt/groenteboer. Dit maakt de tomaten in Nederland minder gezond! Haal je echter de tomaten rijp uit eigen tuin, dan zijn ze wel gezond.

En nu? Nooit meer tomaat?

De meeste voedingsmiddelen zijn niet of alleen of gezond of ongezond. Het is daarom ook niet perse de bedoeling om ‘slechte’ voedingsmiddelen in het geheel te vermijden. Dat wordt namelijk erg lastig. Daarnaast zou je per ongeluk erg eenzijdig kunnen gaan eten en ook dat is natuurlijk niet goed. Het is beter om te variëren, ons lichaam kan namelijk meestal wel overweg met kleine doseringen anti-nutriënten.

Wil jij weten hoe je met een gevarieerde voeding je lichaam gezond en sterk houdt? Vraag dan nu een gratis consult aan!

 

of bel ons op 085 065 7472

  • Consulten door het hele land
  • Consulten in het buitenland mogelijk via skype