Ons lichaam is gebouwd om stress te kunnen ervaren en erop te kunnen reageren. Stress hoeft niet altijd iets negatiefs te zijn; het houdt ons alert, zodat wij gevaar kunnen vermijden. Onze stressreactie is in de oertijd ontwikkeld en werd vooral bij gevaar geactiveerd.
De stress die wij in de 21ste eeuw kennen is vaak niet positief; drukke werkagenda, conflicten in de relatie, maar ook aangename gebeurtenissen zoals trouwen, een huis kopen, afstuderen en promoveren zorgen voor stress. Wanneer iemand voor een langere periode voortdurend gespannen is, zonder (voldoende) ontspanning te nemen en zonder opluchting of verlichting van de spanning spreken wij van chronische stress. En dat brengt gezondheidsrisico’s met zich mee.
Wanneer wij onder stress staan, of het nou positieve of negatieve stress is, wordt de Fight or Flight respons(vecht of vlucht situatie) in ons lichaam geactiveerd. Bij deze reactie reageert ons lichaam alsof het moet vechten of vluchten. Hierdoor komen allerlei hormonen en met name adrenaline en cortisol vrij. De hoeveelheid van deze stresshormonen wordt door de hypothalamus-hypofyse-bijnier systeem (HHBs) geregeld.
De hypothalamus en de hypofyse zijn bepaalde delen in onze hersenen. Als reactie van stress wordt door de hypothalamus een hormoon genaamd de CRH (Corticotropin-releasing hormonen) afgegeven, met als gevolg afgifte van een andere hormoon genaamd ACTH (Adrenocorticotropic hormone) door de hypofyse.
Via de bloedbaan komt ACTH in de bijnier, waarna adrenaline en cortisol worden geproduceerd. Door deze hormonen verandert de (suiker)stofwisseling, eiwitten breken af om aan energie te komen en vet wordt opgeslagen (om voor de volgende stress situaties voldoende energie te hebben). Afbeelding 1 maakt dit proces visueel.
Bij chronische stress blijft dit proces langdurig aan de gang en kan en kan uitputting van bijnier als gevolg hebben. Hierdoor wordt te weinig cortisol en adrenaline aangemaakt. De suikerstofwisseling raakt in de war, ontstekingen worden moeilijker geremd door het lichaam en het immuunsysteem werkt minder goed.
Stress kan verschillende en meerdere oorzaken hebben. Het is goed om deze interne (van binnenuit) en externe (omstandigheden) oorzaken bij jezelf te herkennen, zodat je er wat aan kan doen. Onderstaande afbeeldingen laten een aantal voorbeelden zien.
Wat voor de één stress veroorzaakt kan voor de ander juist als ontspannend of niet stressvol ervaren worden. De één vind het ontspannend om in de ochtend in de file te staan om langer van de muziek te kunnen genieten en de ander maakt zich zorgen omdat hij te laat aankomt voor zijn werk.
Chronische stress kan, zelfs zonder dat wij dat door hebben, negatieve invloed op onze gezondheid hebben. Slecht slapen en hoofdpijn en maar denkend dat het een verkoudheidje is, terwijl stress de grote boosdoener is. Spanning en stress kan invloed hebben op zowel je lichaam als je stemming en je gedrag.
Chronische stress kan zoals eerder genoemd bijdrage leveren aan gezondheidsproblemen. Onderstaande afbeelding laat een aantal van deze aandoeningen zien.
Veel mensen gebruiken alcohol, tabak en/of zelfs drugs om hun stress te verlichten. Jammer genoeg houden deze stoffen ons lichaam in een gespannen toestand. Deze middelen zorgen niet voor verlichten van de stress, maar veroorzaken meer problemen. Er zijn ook mensen die door de stress meer eten, maar ook dit is geen oplossing. De beste oplossing voor stress is het herkennen van de symptomen en het uitschakelen van de bron van stress, met andere woorden ontspannen. De volgende punten kunnen je bij dit proces helpen;
(Chronische) stress en (teveel) cortisol kunnen overgewicht of zelfs obesitas tot gevolg hebben door:
Met veel en ongezond eten, weinig bewegen, door de vertraagde metabolisme en door meer vetopslag door cortisol is het niet meer gek dat er zoveel mensen zijn die niet of moeilijk kunnen afvallen en/of hun streefgewicht onmogelijk kunnen behouden. En wie heeft nou in deze tijden geen stress!?
Gelukkig kan je met gezonde voeding hier al veel aan doen. Het Nederland Slank dieet is vrij van tarwegluten en mijdt chemische e-nummers. Bovendien wordt het programma aan de hand van je bloeduitslagen en je persoonlijke gegevens opgesteld, waardoor alle mogelijke allergenen uit je eten worden uitgesloten.